Kể từ ngày 01/01/2026, Nhà nước chính thức chấm dứt thực hiện phương pháp khoán khi áp dụng chính sách thuế đối với Hộ kinh doanh, thay vào đó là phương pháp tự kê khai, mức thuế được tính dựa trên doanh thu thực tế của các Hộ kinh doanh. Đây được xem là một cải cách quan trọng, một bước tiến mới góp phần làm tăng sự minh bạch, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho Hộ kinh doanh.
Cụ thể, theo quy định tại khoản 6 Điều 10 Nghị quyết 168/2025/QH15 có quy định: “Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế”. Như vậy, nếu như trước đây, khi đăng ký thành lập Hộ kinh doanh, chủ hộ có thể lựa chọn giữa hình thức tính thuế bao gồm Phương pháp khoán và Phương pháp kê khai, thì từ ngày 01/01/2026, Hộ kinh doanh chỉ còn áp dụng phương pháp kê khai làm cơ sở tính thuế.
Việc xóa bỏ cơ chế thuế khoán đối với Hộ kinh doanh đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong cải cách chính sách thuế, đưa khu vực kinh tế này bước sang một giai đoạn phát triển mới. Thay vì áp dụng mức thuế cố định theo ước tính như trước đây, hộ kinh doanh sẽ thực hiện kê khai và nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế phát sinh. Cách tiếp cận này giúp nghĩa vụ thuế phản ánh đúng quy mô và hiệu quả hoạt động của từng hộ, khắc phục tình trạng “cào bằng” trong thu thuế vốn tồn tại lâu nay.
Một trong những lợi ích lớn nhất của việc bỏ thuế khoán là tăng cường tính minh bạch và công bằng trong quản lý thuế. Khi hộ kinh doanh tự kê khai doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế, cơ quan thuế có cơ sở dữ liệu đầy đủ, chính xác hơn để quản lý. Đồng thời, người nộp thuế cũng phải nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, thực hiện đúng nguyên tắc “tự khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm”, qua đó hạn chế các tranh cãi, khiếu nại liên quan đến mức thuế khoán như trước.
Việc chuyển sang phương thức kê khai cũng phù hợp với xu hướng hiện đại hóa và chuyển đổi số trong quản lý thuế. Các công cụ như hóa đơn điện tử, kê khai thuế điện tử, quản lý dữ liệu doanh thu theo thời gian thực sẽ được áp dụng đồng bộ hơn đối với hộ kinh doanh. Điều này không chỉ giúp giảm thất thu ngân sách nhà nước mà còn góp phần xây dựng một hệ thống quản lý thuế minh bạch, hiệu quả và ít phụ thuộc vào yếu tố chủ quan.
Bên cạnh đó, việc xóa bỏ thuế khoán còn góp phần tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng hơn giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Khi các chủ thể kinh doanh cùng tuân theo cơ chế kê khai, ghi nhận doanh thu và nghĩa vụ thuế rõ ràng, sự cạnh tranh trên thị trường sẽ trở nên lành mạnh hơn, hạn chế tình trạng lợi thế không công bằng do chênh lệch phương thức tính thuế.
Từ góc độ phát triển dài hạn, việc áp dụng chế độ kê khai giúp hộ kinh doanh từng bước nâng cao năng lực quản trị tài chính và tuân thủ pháp luật. Việc ghi chép sổ sách, theo dõi doanh thu – chi phí không chỉ phục vụ mục đích thuế mà còn giúp chủ hộ đánh giá chính xác hiệu quả kinh doanh, từ đó có cơ sở để mở rộng quy mô, tiếp cận vốn vay hoặc các chính sách hỗ trợ chính thức.
Đặc biệt, bỏ thuế khoán được xem là động lực quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp. Khi đã quen với việc kê khai thuế, sử dụng hóa đơn và thực hiện nghĩa vụ tài chính minh bạch, rào cản tâm lý và thủ tục đối với việc thành lập doanh nghiệp sẽ được giảm bớt. Điều này góp phần mở rộng khu vực doanh nghiệp chính thức, nâng cao chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.
Tổng thể, việc xóa bỏ thuế khoán không chỉ là thay đổi về kỹ thuật trong tính thuế và thu thuế mà còn thể hiện định hướng quản lý hiện đại, minh bạch và bền vững của Nhà nước. Chính sách này vừa đảm bảo công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế, vừa tạo nền tảng để hộ kinh doanh phát triển ổn định, từng bước hội nhập đầy đủ hơn vào nền kinh tế chung.